နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ တစ်ဖက်မှာလည်း အွန်လိုင်း ငွေလိမ်ဂိုဏ်း (Scam) တွေရဲ့ လှည့်ကွက်တွေက ပိုပြီး ဆန်းပြားလာပါတယ်။ အရင်ကလို ရိုးရှင်းတဲ့ ဖုန်းဆက် လိမ်တာမျိုးလောက် မဟုတ်တော့ဘဲ နည်းပညာမြင့် AI တွေကိုပါ သုံးပြီး တိုက်ခိုက်လာကြတဲ့အတွက် သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

Common Online Scams That People Should Be Aware Of In 2024 - PayBitoPro

AI Deepfake နဲ့ အသံတု အန္တရာယ်

 

၂၀၂၅-၂၀၂၆ ကာလမှာ အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်လာနိုင်တာကတော့ AI ကို သုံးပြီး လိမ်လည်တာပါပဲ။ ကိုယ့်မိတ်ဆွေ၊ မိသားစုဝင်တွေရဲ့ ပုံစံ၊ အသံနဲ့ မျက်နှာကို Deepfake နည်းပညာသုံးပြီး တုပကာ Video Call ခေါ်ပြီး ငွေချေးတာ၊ အရေးပေါ် အကူအညီတောင်းတာတွေ လုပ်လာကြပါတယ်။ အသံတူရုံတင်မကဘဲ ရုပ်ပါတူနေတာကြောင့် ယုံမှတ်ပြီး လွှဲပေးမိသူတွေ များလာပါတယ်။

 

အက်ပ် (App) အတုများနှင့် Remote Control

 

“ဗွီအိုင်ပီ အခွင့်အရေး ရမယ်”၊ “ချေးငွေ လျှောက်လို့ရမယ်” ဆိုပြီး Link တွေ ပို့ကာ App အတုတွေ ဒေါင်းလုဒ်ဆွဲခိုင်းတဲ့ နည်းလမ်းကလည်း တွင်ကျယ်နေဆဲပါ။ ဒီ App တွေကို သွင်းလိုက်တာနဲ့ ဖုန်းကို တစ်ဖက်လူက အဝေးကနေ ထိန်းချုပ် (Remote Control) ပြီး ဘဏ်အကောင့်ထဲက ပိုက်ဆံတွေကို မသိလိုက်ဘဲ ဆွဲထုတ်သွားနိုင်ပါတယ်။

Online Scam A Person Receiving a Phishing Message on Their Smartphone with  Laptop in the Background 70673017 Stock Photo at Vecteezy

Romance Scam နဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အလိမ်အညာများ

 

လူမှုကွန်ရက်ကနေ ရင်းနှီးအောင် ပေါင်းသင်း၊ ချစ်ကြိုက်သလို ဟန်ဆောင်ပြီးမှ အမြတ်များများရမယ့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Crypto, Stocks) တွေမှာ ပါဝင်ခိုင်းပြီး ငွေတွေ လိမ်ယူသွားတဲ့ နည်းလမ်း (Pig Butchering Scam) ကလည်း ဒုက္ခပေးနေတုန်းပါပဲ။

 

ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ

 

၁။ OTP ဘယ်တော့မှ မပေးပါနဲ့ – ဘဏ်ကပဲ ဆက်ဆက်၊ ရဲကပဲ ဆက်ဆက် OTP (One Time Password) ကို တောင်းရင် လုံးဝ မပေးပါနဲ့။

၂။ Fact Check လုပ်ပါ – မိတ်ဆွေတစ်ယောက်က ငွေချေးရင် ဖုန်းပြန်ခေါ်ပြီး အသံစစ်ပါ၊ ဒါမှမဟုတ် လူချင်းတွေ့ပြီးမှ ပေးပါ။

၃။ Link တွေကို သတိထားပါ – SMS သို့မဟုတ် Messenger က ဝင်လာတဲ့ Link တွေကို မနှိပ်ခင် သေချာ စစ်ဆေးပါ။

၄။ Password နဲ့ 2FA – အကောင့်တိုင်းမှာ Two-Factor Authentication (2FA) ခံထားပါ။

 

နည်းပညာက ကျွန်တော်တို့ကို အကူအညီပေးပေမယ့် ကိုယ့်ရဲ့ စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ကာကွယ်ဖို့ကတော့ ကိုယ်တိုင်ရဲ့ သတိရှိမှုက အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

Ref : Google Gemini